Hesap Uzmanları Kurulu'nun 64'üncü Kuruluş Yıldönümü

MAHMUT VURAL
Hesap Uzmanları Kurulu Başkanı

Hesap Uzmanları Kurulu bu yıl 64'üncü kuru­luş yıldönümünü kutluyor.Bir cumhuriyet kurumu olan Hesap Uzmanları Kurulu kuşkusuz bir ihtiyaçtan doğmuştur. Kurulun tarih sahnesine çıkışı tam da cumhuriyetimizin ikinci bir atılıma geçtiği döneme rastlar. Demokrasiye geçiş sürecinin de yaşandığı bu dönemde ülkemizde yeni kurum, anlayış ve ilişkiler ihdasına yönelik çaba ve arayışlar üst noktalara çıkmıştır.Hesap Uzmanları Kurulu da bu kapsamda, bilimin yol göstereceği bir vergi yönetimi ve vergi düzenle­meleri ihtiyacını karşılamak üzere ihdas edilmiştir.Modern bir vergi mevzuatı oluşturup güçlü bir ge­lir idaresi kurma amacı ancak çağdaş gelişmeleri ta­kip eden, donanımlı bir kurumla gerçekleştirilebilirdi.Mükellefe kendi gelirini kendisinin beyan etmesi­ne imkan sağlayıp sadece denetim mekanizmalarıyla gerçek geliri kavramak, mükellefin kendi rızasıyla vergilendirilmesi demek olduğu kadar demokrasinin de gereğiydi.Başka türlü vergiye gönüllü uyum da sağlanamaz­dı.Bu gerekçeyle yola çıkan Hesap Uzmanları Kuru­lu, ülkemizde 1949 yılında başlayan vergi mevzuatı­nın modernizasyonunun gerçekleştirilmesinde ve sonraki yıllarda pek çok kanunun tedvini ile hayata geçirilmesinde önemli bir rol üstlenirken, sonraki yıl­larda vergi incelemelerinde gösterdiği ciddiyet ve er­demlilik anlayışıyla gerçek bir saygınlık kazanmıştır. Kurul, vergi inceleme görevinin yanı sıra Bakanlığın ihtiyaç duyduğu konularda yaptığı inceleme ve araştırmalar ile çeşitli kamu kurumlarına ve özel sektöre üst düzey yönetici yetiştiren bir okul olmuştur.

Hesap Uzmanları kendilerine verilen görevleri da­ima hukukun üstünlüğü, mesleki dürüstlük ve objek­tiflik ilkeleri çerçevesinde, devletin ve kişilerin hak­larını birlikte gözeterek titizlik içinde yerine getirmiş­lerdir. Bu özellikler Hesap Uzmanları Kurulunu mar­ka haline getirmiştir.İhtisas incelemelerinin verdiği engin tecrübe ve hiçbir etki altında kalmadan işini yapma kültürü Ku­ruldan vergi incelemeleri dışında da yararlanılması so­nucunu doğurmuştur. Ülkemize gerek ahlaki, gerekse ekonomik yönden büyük zarar veren yolsuzluk ince­lemelerinde tarafsız, işini iyi bilen eleman olarak He­sap Uzmanları her zaman etkin bir rol oynamıştır.Hesap Uzmanları Kurulu ocağında yetişen Hesap Uzmanları her zaman kamuda ve özel kesimde başa­rılı çalışmaların temsilcileri olmuşlardır. Halen 309 Hesap Uzmanından oluşan Kurul 64 yıllık tarihi bo­yunca 1276 Hesap Uzmanı yetiştirmiştir. Bunların 258'i Kurul dışındaki kamu kesimine idareci olarak naklen atanmış, 630'u istifa ederek özel sektöre geç­miştir.Hesap Uzmanları Kurulu, 64 yıl boyunca hep bel­li bir saygınlık ve görev bilinci ile yerini korumuş ve bir taraftan da yenilikçi yapısıyla değişen şartlara uyum sağlayarak öncü bir rol üstlenmiştir.
Benzer organizasyonlar arasında nitelik farkı yara­tan temel öğe kurum kültürüdür. Hesap Uzmanları Kurulunu da gururla bu güne taşıyan etmenlerin ba­şında kurum kültürü yer almaktadır.

Hesap Uzmanları Kurulunun kurum kültürünü oluşturan bazı esasları şu şekilde sıralamak mümkün­dür:
 l İddialı mesleki bilgi ve yeterlik
 l Etik değerler
 l Her türlü müdahaleden bağımsız inceleme, objek­tiflik
 l Hukuka uygunluk 
 l Kurul içi ilişkilerde sevgi ve saygıyı esas alan or­tam
 l Tamamen objektif giriş ve meslek içi sınavlar.

Yaklaşık 15 yıllık bir süreç içerisinde Kurul sayı olarak mevcudunu tamamen yenilemektedir. Kurulun bu kadar yüksek ayrılma oranına karşın kurum kültü­rünü nasıl koruduğu ve sonraki kuşaklara nasıl akta­rabildiği sorusu akla gelebilir.

Gerçekten de bu olgunun açıklaması iç içe geçmiş bir çok etmenin çözümlemesini içerir. Sadece bir ka­çına başlık olarak değinmek gerekirse, ilk gönderme­yi Kurul şeklinde örgütlenen organizasyon yapısına yapmak isabetli olacaktır. Kurul yapısı olmadan böy­le bir kültürün zeminini oluşturmak herhalde büyük güçlük gösterirdi.

Kurum kültürünü koruyan bir diğer unsur ise mes­leğe alma ve eğitim konusundaki titizliktir. Kurul, son derece titiz ve ayrıntılı araştırmalar ve marka ol­muş giriş sınavları ile tamamen mesleki ilkeler doğ­rultusunda konmuş objektif esaslarla eleman seçer. Burada hedef, geçimini sağlayacak bir iş arayan bi­reyler değil, ülkeye hizmet anlayışında ve kariyer pe­şinde olan idealist adayların mesleğe alınıp; etik yö­nünden sıfır hata ve mesleki bilgi ve kapasite yönün­den asgari standartları sağlayacak şekilde yetiştiril­mesidir.

Zor giriş ve meslek içi sınavlardan geçen adaylar Hesap Uzmanı olmanın mesleki ve teknik bilgisini bu alanda ülkenin en iyilerinden birisi olma iddiasıyla öğrenirler. Bu süreçte hem yoğun dersler şeklindeki programlardan hem de üstadlarının yanında iş başında yoğun bir eğitimden geçerler. Bu süreç aynı zamanda kurum kültürünün, Hesap Uzmanlığı nosyonu ve ya­şam biçiminin verildiği bir süreçtir. Yardımcılar 3 yıl­lık bu süreçte titizlikle yakından izlenir ve mesleki standartlara uyumları konusunda bir sapma olmadığı garantiye alınır. Bu aşamaları başarıyla geçenlerin ayrıca çok zor bir yeterlik sınavını vermeleri de istenerek bilgi yönünden hedeflenen düzeyi sağladıkları te­yit edilir. Aynı zamanda bir ailenin üyeleri olduğu bi­linci verilir.

Bu titizlik ve kurumsallık Kurul'u kuranların heye­canlarının, hizmet aşklarının ve ilkelerinin en genç üyede yansıması olarak kendisini gösterir ve aynı za­manda; yüksek ayrılma oranına karşın mesleki kültü­rün devamını garanti eder.

Ancak bu sözlerden Hesap Uzmanlarının değişime kapalı, durağan bir yapıda olduğu sonucu çıkarılma­malıdır. Aksine Kurul kültürünün önemli bir boyutu da sürekli kendisini sorgulayan, hizmetini daha iyi gerçekleştirmenin yollarını arayan, dinamik gelişme­leri izleyen, yararlı gördüğü uygulamaları adapte eden yanıdır. Zaten böyle bir niteliğe sahip olmadan son derece dinamik bir yapı gösteren özel sektör ve büyük mükelleflerin incelenmesine yönelik sağlıklı bir dene­tim yapısı oluşturulması mümkün değildir.

Nitekim Hesap Uzmanları Kurulu gerek ülke için­de, gerekse ülke dışında gelişmeleri yakından takip etmekte, bunlardan yararlı gördüklerini adapte ederek uygulamakta ve gereken durumlarda diğer birimlere de bu konuda her türlü yardımda bulunmaktadır.

Küreselleşmenin getirdiği rekabet ortamı, dış tica­retin artması, mal ve sermaye hareketlerindeki yoğun­luk nedeniyle şirketlerin yapısının değişmesi ve işlem hacimlerinin artması ile vergi uygulamalarının da uluslararası mahiyet kazanması karşısında maliye ve vergi alanındaki değişimler için Kurulumuz gerek du­yulan atılımı gerçekleştirmektedir.

Hesap Uzmanları Kurulunun denetim kapasitesi­nin kurumsal yapıdaki güçlendirmelerle daha da artı­rılması için her türlü çaba gösterilmektedir. Özellikle yapının nasıl daha etkin hale getirileceği konusunda diğer ülkelerdeki en iyi uygulama örnekleri gözden geçirilmekte ve değerlendirilmektedir. Bu kapsamda denetim konusunda Almanya ve İngiltere ile geçtiği­miz yıllarda yürütülen Twinning projesi başarıyla ta­mamlanmış ve ortak çalışmalardan bir çok deneyim edinilmiştir.

Hesap Uzmanları Kurulu olarak, Biz cumhuriyeti­mizin atılım gücünün bir meyvesiyiz. Bu nedenle de her atılım ihtiyacı duyduğunda cumhuriyete kendi uz­manlığımız ve donanımımız ile destek olabilecek kabi­liyetteyiz.

Kurulumuz Ülkemizin maliye ve vergi konuların­da olacak ve olabilecek atılımlarını içtenlikle gerçek­leştirmek için varlık gerekçelerinin idraki içinde ola­caktır.

Öte yandan Hesap Uzmanları, kendilerine uzman­lık payesi verilmesinin gereği olarak her zaman ilgi­li oldukları işlerde yoğunlaşmışlar ve "her şeyi bilen adamlara" asla bir özenti duymamışlardır.

Son olarak, bizim için özel tarihimizden, 29 Ma­yıs 1945 tarihinin anlam ve değerinden bahsetmek is­tiyorum. Hesap Uzmanları Kurulu Kurulmasına Dair 4709 Sayılı Kanun TBMM'nde 28 Mart 1945 tarihin­de kabul edilerek 5 Nisan 1945 tarihinde Resmi Ga­zetede yayımlanmıştır. Kanunun 10'uncu maddesinde yürürlük tarihi 29 Mayıs 1945 olarak belirlenmiştir.

Biz kuşkusuz bu tarihte tesadüften fazlasını umuyor ve görüyoruz.
Hesap Uzmanları Kurulu, bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da dünyadaki gelişmeler doğrultu­sunda kendini sürekli yenileyecek, haklı olarak edin­miş olduğu öncü konumunu sürdürme azim ve karar­lılığını devam ettirecektir.

Kurulumuzun bugünlere getirilmesinde büyük emekleri olan sayın Üstadlarımızın hayatta olanlarını saygıyla, ebediyete kavuşmuş olanlarını rahmetle anı­yor, Kurulumuzu daha da ileriye götüreceğine inandı­ğım genç kuşaklara yarınlarımızı gönül rahatlığı ile emanet edebilmenin mutluluğunu ve huzurunu yaşıyorum.